Project

Oertuin Naturalis wordt museumzaal in openlucht

Naturalis Biodiversity Center in Leiden krijgt een openbaar toegankelijke tuin: de Oertuin. Deze wordt ingericht als buitenmuseum en neemt je mee in een wandeling door de evolutie van plantengroei. Van sporenplanten (algen, wieren en mossen) tot naaktzadigen (coniferen) en bedektzadigen (bloeiende planten en heesters).

Een ‘levende museumtuin’ om in te spelen, doorheen te wandelen en te genieten en leren van het groen. De tuin is straks openbaar toegankelijk en dient als extra museumzaal van Naturalis met educatieve en speelse elementen. Zo komt er een T-rex, een fossielen opgraving, een peuterspeelplek en een amfitheater met vijver.

 

Bij de uitbreiding van het museum vertrouwde Naturalis Biodiversity Center op de expertise van de Koninklijke Ginkel Groep, H+N+S Landschapsarchitecten en Rots Maatwerk om een geheel nieuwe tuin te ontwikkelen.

Projectadviseur Mark Rotteveel:  ‘Al in 2013 waren wij betrokken bij de aanbesteding. De plannen zijn in tussentijd wel veranderd. De nieuwe tuin vervangt het oorspronkelijke plan om een daktuin te maken en komt nu op maaiveldniveau omdat de parkeergarage op een andere plek is gebouwd. Het is een waanzinnig plan en omvat zoveel elementen en slimme groene oplossingen. Ik beschouw dit project echt als mijn levenswerk binnen Van Ginkel.’

Waterbuffering en Duurzaam Waterbeheer

Het Naturalis terrein is ontworpen met focus op vergroening en klimaatadaptatie. Een belangrijk onderdeel daarvan is het slimme watersysteem dat geïntegreerd is in zowel de parkeergarage als de tuin.

In de parkeergarage, die ruimte biedt aan bijna zeshonderd auto’s, zijn twee kunststof tanks geplaatst met een totale capaciteit van 110 m³ voor het opvangen van regenwater. In de voortuin van het museum bevinden zich aanvullend nog zes betonnen tanks die samen nog eens 190 m³ water kunnen opslaan. Via een innovatief zuiveringssysteem wordt dit opgevangen regenwater geschikt gemaakt voor de beregening van de tuin en in de toekomst mogelijk ook voor het doorspoelen van toiletten.

In de parkeergarage zijn twee kunststof tanks geplaatst die gezamenlijk 120 m³ regenwater kunnen opvangen. In de tuin liggen daarnaast zes betonnen tanks, goed voor nog eens 190 m³ opslag. De keuze voor beton in de tuin is bewust gemaakt vanwege de gewenste waterkwaliteit. Samen vormen deze buffers een uniek gekoppeld systeem, waarin de opslagcapaciteit van zowel de garage als de tuin optimaal wordt benut.

Het opgevangen regenwater wordt via een modern zuiveringssysteem gebruikt voor de irrigatie van de tuin. Hierbij wordt per plantvak precies afgestemd wat er nodig is. Het systeem werkt weer- en vraaggestuurd, waardoor er nooit meer water wordt gebruikt dan noodzakelijk. In de toekomst kan dit gezuiverde water bovendien worden ingezet voor het doorspoelen van toiletten, waardoor het verbruik van drinkwater verder omlaag kan.

De groene gevels van de parkeergarage maken actief deel uit van dit waternetwerk. Klimplanten groeien langs de buitenwanden en op de derde en zesde verdieping staan grote boombakken met onder andere Acer, Quercus en Tilia. Ook de hangplanten worden automatisch beregend via dit duurzame systeem.

Duurzaamheid gaat verder dan alleen waterbeheer: biodiversiteit en circulariteit spelen een grote rol in de inrichting van het terrein. De fietsenstalling wordt voorzien van een groen dak en een gevel met klimplanten. De tuin wordt omrand door een schanskorvenmuur gevuld met lava en hergebruikte dakpannen, waarin uitneembare cassettes met insectenhotels zijn verwerkt. Daarnaast krijgen de bestaande klinkers van de huidige parkeerplaats een tweede leven in de nieuwe rondweg rondom de tuin.

  • Werkzaamheden
    November 2025

Parkeergarage

De parkeergarage is ontworpen door Neutelings Riedijk Architects die ook verantwoordelijk is voor de museumuitbreiding in 2019. H+N+S Landschapsarchitecten maakte het ontwerp voor de vergroening van de garage, met klimgroen tegen de gevel en beplanting in bakken op de 3e en 6e etage. De beplanting wordt kunstmatig bewaterd met regenwater dat in grote ondergrondse bassins gebufferd wordt.

De Oertuin van 6000 m2 combineert landschapsarchitectuur, biodiversiteit, watermanagement en speelse beleving. De oplevering staat gepland in het voorjaar van 2027.

Opdrachtgever: Naturalis Biodiversity Center
Hoofdaannemer (ontwerp, enigineering en realisatie): Koninklijke Ginkel Groep
Landschapsontwerp: H+N+S Landschapsarchitecten
Beplantingsarchitect: Jacqueline van der Kloet
Civiele werkzaamheden: DVL Buitenruimte
Fietsenstalling: Elders metaal
Hemelwaterberging en beregening: HWT Hemelwatertechniek
Schanskorven: Nacon
Specials: Rots Maatwerk
Bomen: Van den Berk Boomkwekerij